Gym — vai, lưng dưới, khuỷu tay
Cơ trên gai hoặc delta quá tải khi đẩy vai/đẩy ngực sai biên độ; cơ dựng sống siết chặt sau deadlift/squat sai tư thế; gân cơ duỗi cổ tay viêm do cầm tạ lệch trục ("tennis elbow" dù chưa cầm vợt).
Ba năm gần đây, phòng tôi đón thêm người tập gym đau vai, người chạy bộ đau đầu gối, và gần đây là người chơi pickleball đau cổ tay, khuỷu tay. Câu hỏi khách hỏi giống hệt nhau: "Có phải chấn thương nặng không?" Câu trả lời nằm ở việc tôi sờ vào đâu.
Cơ trên gai hoặc delta quá tải khi đẩy vai/đẩy ngực sai biên độ; cơ dựng sống siết chặt sau deadlift/squat sai tư thế; gân cơ duỗi cổ tay viêm do cầm tạ lệch trục ("tennis elbow" dù chưa cầm vợt).
Sân nhỏ, đổi hướng liên tục, đánh bóng bằng cổ tay nhiều — chấn thương hay rơi vào cổ tay, khuỷu tay, gối và gân gót khi dừng — bật đột ngột trên mặt sân cứng.
Đau mặt ngoài đầu gối do dải chậu chày ("đầu gối người chạy"), đau gan bàn chân buổi sáng do cân gan chân viêm, đau gân gót Achilles khi tăng quãng đường quá nhanh.
Chấn thương cấp là vừa xảy ra — trẹo cổ chân lúc đang chơi, giật cơ đùi sau giữa buổi chạy nước rút, vùng đó sưng, nóng, đau khi ấn nhẹ. Chấn thương tích tụ là kết quả của việc lặp lại một động tác sai trong nhiều tuần, nhiều tháng — cơ và gân co cứng dần.
Với chấn thương tích tụ — phần lớn ca tôi gặp — tôi giải cơ tại điểm co cứng đang gây đau. Với chấn thương cấp còn sưng nóng, tôi cần kiểm tra trước, và một số trường hợp tôi khuyên đi khám trước khi quay lại đây.
Nghe tiếng "rắc" ngay lúc chấn thương, khớp sưng to biến dạng, không thể chịu trọng lượng lên chân/tay bị đau, đau dữ dội ngay sau va chạm, hoặc nghi ngờ đứt dây chằng, rách sụn, gãy xương — tôi khuyên đi khám bác sĩ, chụp X-quang hoặc MRI trước khi tới đây. Việc của tôi là giải cơ, không phải chẩn đoán hình ảnh.
Môn gì, động tác nào gây đau, đau tăng lên khi làm gì.
Vùng đau và vùng lân cận — nhiều khi cơ xung quanh đang bù trừ mới là gốc.
Tìm điểm bó, phân biệt chấn thương mới hay cơ đã căng tích tụ từ trước.
Bằng tay và thiết bị phù hợp với từng vùng — vai khác gối, cổ tay khác lưng dưới.
Đào tạo tại Học viện Y Dược học Cổ truyền Việt Nam — cách đọc thớ cơ bằng tay là nền tảng đầu tiên.
Đau lưng dưới sau deadlift đôi khi liên quan lệch nhẹ cột sống thắt lưng, không chỉ là cơ căng đơn thuần.
Sóng xung kích cho điểm bám gân co cứng lâu ngày (gân gót, cân gan chân, khuỷu tay); kéo giãn cột sống cho lưng dưới sau tập nặng.
Buổi đầu tôi xử lý lớp cơ nông và điểm co cứng rõ nhất — phần lớn khách thấy dễ vận động hơn ngay sau buổi này. Tôi thường trao đổi thêm về động tác nào đang gây quá tải, để bạn tự điều chỉnh khi quay lại tập — vì gỡ cơ mà không đổi động tác gây ra vấn đề thì tình trạng dễ quay lại.
Xem thêm: rách cơ, căng cơ cấp sau tập · vật lý trị liệu cổ vai gáy · thắt lưng – hông
Còn tuỳ mức độ. Nếu chỉ là gân cơ duỗi cổ tay bị căng do lặp lại động tác, không nhất thiết phải nghỉ hẳn — cần giảm tần suất và xem lại cách cầm vợt. Nếu đau kèm sưng rõ hoặc yếu lực cầm nắm, tôi khuyên đi khám trước.
Phần lớn ca tôi gặp là dải chậu chày căng hoặc cân gan chân viêm — chấn thương tích tụ, không phải tổn thương cấu trúc khớp. Nhưng tôi không đoán được qua điện thoại, cần sờ trực tiếp mới biết.
Nắn chỉnh cột sống là kỹ thuật nằm trong buổi, tôi dùng khi kiểm tra cho thấy cần, không phải dịch vụ tách riêng. Phần lớn ca đau lưng dưới sau tập tôi xử lý bằng giải cơ tại điểm co cứng trước.
Tôi không hứa hết đau sau một buổi. Quay lại tập luyện nên tăng dần, và nếu động tác gây chấn thương chưa được điều chỉnh thì tình trạng dễ tái diễn dù đã giải cơ.
Chấn thương cấp còn sưng nóng rõ, nghi ngờ đứt dây chằng, rách sụn hoặc gãy xương — tôi khuyên đi khám bác sĩ, chụp chiếu trước.
Kiểm tra và tư vấn miễn phí trước khi làm. Bạn quyết định sau khi đã rõ tình trạng cơ của mình.
Rách cơ, căng cơ cấp sau tập · Cổ vai gáy · Thắt lưng – hông · Vật lý trị liệu giải cơ chuyên sâu